...«Ξεκίνησαν το πρωί από το Λονδίνο και βρέθηκαν το βράδυ καθισμένοι στο πάλκο της ορχήστρας του Rose Garden, στην εκδήλωση που συνδιοργανωτές με το Δήμο Ωραιοκάστρου ήταν και η ΕΠΩΦ, για την οικονομική ενίσχυση της «ΑΡΣΙΣ». Έτσι  βρέθηκαν να παίζουν λύρα και πιάνο, με ρεπερτόριο τραγουδιών γεμάτο από ποντιακά και άλλα παραδοσιακά τραγούδια μέχρι Τραβιάτα και «Καβαλέρο»...

«Ο παππούς μας ο Μάρκος ο Τσαχούρτς, Σανταίος την καταγωγή και μεγάλος λυράρης της εποχής του, μας μύησε στο παίξιμο της λύρας. Οι οικογενειακές γιορτές και τα γλέντια - που ήταν συχνά - με τον παππού να τραγουδά και να παίζει κεμεντζέ ήταν για μας το πρώτο αυθεντικό μουσικό σχολείο. Ένα σχολείο που μας έφερε σε επαφή με τη λύρα και τους ήχους της και γέμισε την ψυχή και την καρδιά μας μ' αυτά τα μαγικά ακούσματα. Ακούσματα, που όταν ήρθε η ώρα βγήκαν προς τα έξω. Ήταν τότε που σε ηλικία 7 - 8 χρονών πιάσαμε για πρώτη φορά στο χέρι μας τη λύρα και παίξαμε τα «Κάλαντα» στα στενά της Βέροιας. Αυτή ήταν η απάντηση στην πρώτη ερώτηση «Ποια είναι η σχέση σας με την λύρα» της κ. Ευγενίας Μαυροπούλου μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου, που υποβλήθηκε στον Ματθαίο και Κώστα Τσαχουρίδη. Μια ερώτηση που όπως φαίνεται έκανε τους δύο νεαρούς μουσικούς να ανατρέξουν πίσω και να θυμηθούν την αρχή από αυτό το υπέροχο μουσικό γαϊτανάκι που συνεχίζουν να πλέκουν με αγάπη και χαρά μέχρι σήμερα.

«Και η σχέση σας με το Λονδίνο;»

«Μόλις τελειώσαμε τις μουσικές μας σπουδές στο Δημοτικό Ωδείο Βέροιας, το 1996, τότε ήρθε και ο Πανελλήνιος Μουσικός Διαγωνισμός του Υπουργείου Παιδείας, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στον οποίο και λάβαμε μέρος.»

Σ' αυτόν το διαγωνισμό πήραν το Πρώτο Βραβείο ερμηνείας και εκτέλεσης παραδοσιακού οργάνου - ποντιακής λύρας. Φυσικά συγκινείται ιδιαίτερα η Βέροια αλλά και ο Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, Παντελεήμονας, ο οποίος και χορηγεί στα δύο παιδιά υποτροφία για το Λονδίνο...

Πρώτος φεύγει ο μεγαλύτερος Ματθαίος καθόσον ο Κωνσταντίνος - ένα χρόνο μικρότερος - βρισκόταν στην Τρίτη τάξη Λυκείου και έφυγε για το Λονδίνο την επόμενη χρονιά.

Σπουδάζουν Εθνομουσικολογία στο κολέγιο Goldsmith.

Τελειώνουν τις σπουδές τους και στη διδακτορική του διατριβή ο Ματθαίος αναπτύσσει το θέμα «Μουσική πρακτική εκτέλεση εγχόρδων - Λύρα»....

Σκοπός του είναι η διάδοση της ποντιακής Παράδοσης και η πρακτική της εξέλιξη.

Τον ενδιαφέρει πραγματικά η παράδοση και παίζει και άλλα έγχορδα μουσικά όργανα, εκτός από λύρα, όπως λαούτο, βιολί, ούτι, κιθάρα, μπουζούκι, ιρακινή λύρα, ουζμπέκικη λύρα.

Διδάσκει ποντιακή λύρα και αφγανικό ραμπάπ στο Πανεπιστήμιο.

Όμως το Λονδίνο είναι γι' αυτόν όπως μας λέει ορμητήριο συναυλιών. Εδώ συνεργάζεται με τη Συμφωνική Ορχήστρα σύγχρονης μουσικής της ΕΡΤ. Γνωρίζει τον Μίμη Πλέσσα τον «Δάσκαλο» όπως τον αποκαλεί και συνεχίζει «αυτός μας έδωσε «το βάπτισμα στην ελληνική μουσική».

Ο Κωνσταντίνος εκτός από τις σπουδές του στην παραδοσιακή μουσική ασχολείται και με το κλασσικό τραγούδι. Ολοκληρώνοντας και αυτός τις Εθνομουσικολογικές του σπουδές, έχει σαν θέμα διδακτορικής του διατριβής «Η παραγωγή της φωνής στις ελληνικές παραδοσιακές κοινωνίες και η σχέση τους με την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά». Αναπτύσσει πώς ανατομικά παράγεται η φωνή, πώς και γιατί τραγουδάμε, με σκοπό την αυτογνωσία της φωνής και πώς μπορούμε να διδάξουμε με παιδαγωγική μέθοδο τραγούδια πού μας μεταδόθηκαν προφορικά, και φυσικά όχι μόνο στο ποντιακό τραγούδι αλλά και σε άλλα τραγούδια παραδοσιακά άλλων χωρών όπως του Αφγανιστάν.. «Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με τη συστηματοποίηση και τη μεθοδολογία της διδασκαλίας, λέει, γεγονός που χρειάζεται «ογκωδέστατη προσπάθεια»

Πιστεύω πως κλασικό και παραδοσιακό τραγούδι είναι κατά κάποιο τρόπο δύο συγκοινωνούντα δοχεία και το ένα εμπλουτίζει το άλλο.

Δε διστάζουν να χρησιμοποιήσουν τη λύρα σαν ένα έγχορδο όργανο, σαν ένα τρίχορδο βιολί για παράδειγμα που μπορεί να παίξει τα πάντα.

«Μας απασχολεί η εξέλιξη της λύρας, λένε. Θέλουμε να ξεφύγει από το παραδοσιακό ύφος και να ενταχθεί σε όργανα συμφωνικής ορχήστρας. Λέγοντας να «ξεφύγουμε» δεν εννοούμε την κυριολεξία της λέξης αλλά εννοούμε να την «εμπλουτίσουμε». Να δημιουργήσουμε ένα παραδοσιακό ρεπερτόριο με βάση τη λύρα για τη μελέτη της λύρας».

Αδελφοί Τσαχουρίδη

Αλήθεια ποιο είναι το ενδιαφέρον για την ποντιακή λύρα στην Αγγλία;

Οι Άγγλοι σέβονται το ξένο, απαντούν, δεν το φοβούνται, θέλουν να το γνωρίσουν, ενδιαφέρονται γι' αυτό. Έτσι και η λύρα είναι γι αυτούς κάτι το πολύ ενδιαφέρον. Έχουμε συναντήσει πολλούς μελετητές της ποντιακής λύρας, όπως από Ισπανία, Αφγανιστάν, και σε επίπεδο μάλιστα Πανεπιστημιακό. Καθηγητές και φοιτητές μουσικών τμημάτων του Πανεπιστημίου, ασχολούνται και ερευνούν τη λύρα και ψάχνουν να βρουν πώς από αυτές τις τρεις χορδές της, ακούγονται όχι μόνο ποντιακά αλλά και ιρακινά τραγούδια...

Στην Ελλάδα ενώ συναντάμε σχολές που χορηγούν πτυχίο σε όργανα κλασικά δεν έχουμε ανάλογες σχολές για όργανα παραδοσιακά όπως η λύρα, το σαντούρι κλπ. Κάτι αντίστοιχο έχουμε στην Αγγλία;

Ο παραδοσιακός πολιτισμός θα λέγαμε, μας απαντούν, έχει μια φθίνουσα πορεία παντού. Στην Αγγλία όμως, για την οποία μπορούμε να μιλήσουμε, γιατί είμαστε δέκα χρόνια εκεί, η παράδοση υποστηρίζεται.

Όλες οι σχολές - πολιτιστικών συλλόγων - που ασχολούνται με παραδοσιακά όργανα, έχουν κάποια σχέση με τα Πανεπιστήμια και υποστηρίζονται από αυτά. Έτσι τα πτυχία τους έχουν κύρος πανεπιστημιακού επιπέδου.

Στις κοντινές μας χώρες όπως Τουρκία, Αραβία, Περσία αντίστοιχες σχολές παραδοσιακής μουσικής παρέχουν πτυχίο παραδοσιακών οργάνων.

Στην πατρίδα μας όμως αρχίζει τώρα δειλά - δειλά να εμφανίζεται αντίστοιχο ενδιαφέρον. Χρειάζεται υποδομή, υπάρχει έλλειμμα διδασκαλίας. Χρειάζονται παραδοσιακές ακαδημίες, με συστηματοποιημένη μέθοδο διδασκαλίας, με στόχο την προώθηση της παράδοσης. Για να πετύχει κάτι τέτοιο όμως χρειάζεται μεράκι, αγάπη, προσπάθεια. Η διάδοση της παράδοσης είναι και σχέση ζωής. Είμαστε όμως αισιόδοξοι, γι' αυτό και υποστηρίζουμε και έχουμε στόχο την επέκταση της παραδοσιακής μουσικής λύρας.

Παρατηρήσαμε πώς μερικά κράτη προσπαθούν να ιδιοποιηθούν ορισμένα παραδοσιακά όργανα και να τα παρουσιάσουν ως «εθνικά» τους και πολλές φορές μάλιστα χωρίς να τους ανήκουν. Πως αντιμετωπίζετε αυτό το θέμα;

Εκείνο που παρατηρήσαμε στον πανεπιστημιακό μας κύκλο, είναι ότι οι ξένοι δεν ενδιαφέρονται για την καταγωγή του οργάνου αλλά για τη μουσική του οργάνου. Έτσι κάποιος καθηγητής προερχόμενος από άλλη χώρα, πολύ εύκολα θα μπορούσε να παρουσιάσει και να διδάξει κάποιο όργανο ως όργανο της πατρίδας του και να γίνει αυτό αποδεκτό. Μπορούμε όμως να δούμε το θέμα και από την άλλη πλευρά, ότι δηλαδή η μουσική ανήκει σε όλους από τότε που δημιουργείται και μετά άσχετα αν το όργανο ανήκει σε συγκεκριμένους ανθρώπους, λέει ο Κωνσταντίνος χαμογελώντας...

Εμείς, συνεχίζει ο Ματθαίος, έχουμε να πούμε για τη δική μας λύρα, ότι είναι κατασκευασμένη όπως όλοι ξέρουμε από ξύλο και όχι από δέρμα. Έτσι ανήκει στα ευρωπαϊκά θα λέγαμε όργανα, στα μεσαιωνικά, όπως το βιολί. Θα αγωνιζόμαστε πάντα για την ελληνικότατη προέλευση της ποντιακής λύρας. Και μέσα από τη διατριβή μας παρουσιάζουμε την ελληνικότητα της ποντιακής λύρας. Πηγές μας είναι ευρωπαίοι επιστήμονες που έχουν ασχοληθεί με το θέμα.

Πως σας δέχθηκαν οι κάτοικοι της Κων/πολης στην τελευταία επίσκεψή σας;

Η υποδοχή τους μας συγκίνησε. Ήταν θερμότατη. Μόλις μας αντίκρισαν φώναξαν «είμαστε αδέλφια». Προφανώς γιατί μας ένωνε η ποντιακή διάλεκτος, η λύρα και τα τραγούδια. Τα τραγούδια που μαζί τραγουδήσαμε, όπως «Η κόρ' επήεν σο Παρχάρ», «την Πατρίδαμ' έχασα».

Εκτός από την ποντιακή λύρα διδάσκεται κάτι άλλο παραδοσιακό από έλληνες καθηγητές;

Υπάρχει απ' ότι ξέρουμε, και ένας καθηγητής Βυζαντινής μουσικής, που διδάσκει στο City University.

Πως βλέπουν το γεγονός να διδάσκουν έλληνες καθηγητές στα δικά τους Πανεπιστήμια;

Το αγγλικό Πανεπιστήμιο θεωρεί τιμή του να κρατήσει κοντά του το μαθητή εκείνο που κατάγεται από άλλη χώρα, γιατί είναι μία πηγή καλής πληροφόρησης, μία πηγή άλλης, διαφορετικής κουλτούρας.

Που γεννηθήκατε; και το «Φουρνίν τη Τσαχούρ» στην Καστανιά Βεροίας έχει σχέση με την οικογένειά σας;

Στη Βέροια. Η μητέρα μας κατάγεται από το την Αλατόπετρα, αλλά μένουμε στη Βέροια. Το «Φουρνίν τη Τσαχούρ» κάνει τα πιο ωραία πινιρλή και με τον ιδιοκτήτη έχομε μια μικρή συγγένεια.

Τι σας λείπει από την Ελλάδα;

Η οικογένειά μας, αν και ερχόμαστε κατά διαστήματα.

Μας λείπει βέβαια και ο ήλιος και το χρώμα του ουρανού, δηλαδή μας λείπει η Ελλάδα...

Επιμέλεια: Μαρία Γεκουσίδου - Κάτσιου

Συνέντευξη: Τάκης Παυλίδης, Ευγενία Μαυροπούλου

Βίντεο: Παύλος Μαυρόπουλος

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο

Μόνο οι εγγεγραμμένοι χρήστες μπορούν να γράψουν σχόλια.
Παρακαλώ κάντε login ή εγγραφείτε.

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved